Thursday, January 31, 2008

കാശ്മീരികളും സിക്കുകാരും ചേരാന്‍ മടിക്കുന്ന താരതമ്യങ്ങള്‍

കാശ്മീരികളും സിക്കുകാരും:
ചേരാന്‍ മടിക്കുന്ന താരതമ്യങ്ങള്‍

കാശ്മീരി മുസ്‌ലിം സ്വാഭാവികമായും തീവ്രവാദിയായിരിക്കുമെന്ന സമവാക്യം അതിര്‍ത്തിസേനയുടെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യന്‍ ഇന്റലിജന്‍സ് വിഭാഗങ്ങളുടെയും പൌരസമൂഹത്തിന്റെയും പൊതുബോധത്തില്‍ ഉറച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിന് അപവാദമല്ല കേരളവുമെന്ന് ഒരിക്കല്‍കൂടി തെളിയിച്ചിരിക്കുകയാണ് പന്ത്രണ്ടു വര്‍ഷത്തോളമായി കച്ചവടം നടത്തി സമാധാന ജീവിതം നയിക്കുന്ന അല്‍താഫ് അഹ്‌മദ് ഖാന്‍ എന്ന കശ്മീരിയെ അറസ്റ്റുചെയ്ത കേരള പോലീസിന്റെ നടപടി. ഇതു സംബന്ധമായി ആഭ്യന്തരമന്ത്രി പത്രസമ്മേളനം നടത്തുകയും തുടര്‍ന്ന് കശ്മീരി തീവ്രവാദികള്‍ ഒളിയിടം തേടി കേരളത്തിലേക്ക് വ്യാപകമായി നുഴഞ്ഞു കറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ധ്വനിപ്പിക്കുന്ന വിധം മാധ്യമങ്ങള്‍ തുടരന്‍ ‘വാര്‍ത്തകള്‍’ എഴുതിപ്പിടിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കേരളം മതതീവ്രവാദികളുടെ കേന്ദ്രമായിട്ടുണ്ടെന്ന് അലമുറയിട്ടു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സംഘപരിവാരമാകട്ടെ, കുമളി അറസ്റ്റ്വെച്ച് നന്നായി മുതലെടുക്കാന്‍ ശ്രമമാരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു.

ഒരു കശ്മീരിക്ക് ഇന്ത്യയിലെന്നല്ല ലോകത്തെവിടെച്ചെന്നാലും ചാരക്കണ്ണുകള്‍ പിന്തുടരുന്ന അവസ്ഥയാണിന്നുള്ളത്. കശ്മീരില്‍ വെടിയൊച്ച നിലച്ച നിമിഷങ്ങളില്ലാതായിട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ പലത് കഴിഞ്ഞല്ലോ. പട്ടാളവും കശ്മീര്‍ തീവ്രവാദികളും തമ്മിലുള്ള സംഘട്ടനങ്ങളുടെ നടുക്കത്തിലേക്കും കര്‍ഫ്യൂവിലേക്കും പിറന്നുവീണ ഒരു തലമുറയാണവിടെ ജീവിക്കുന്നത്. തൊഴിലെടുത്ത് ജീവിതത്തിന്റെ രണ്ടറ്റം മുട്ടിക്കാന്‍ പാടുപെടുന്ന പാവപ്പെട്ട കശ്മീരികള്‍ ഒരേസമയം തീവ്രവാദികളെയും പട്ടാളത്തെയും ഭയന്നുവിറച്ചാണ് ദിവസങ്ങള്‍ തള്ളിനീക്കുന്നത്. പറക്കമുറ്റാറായ സ്വന്തം കുട്ടികളെ തങ്ങള്‍ക്ക് വിട്ടുതന്നില്ലെങ്കില്‍ കൊന്നുകളയുമെന്ന് തീവ്രവാദി സംഘടനകളുടെ ഭീഷണി. തീവ്രവാദി ചെറുപ്പക്കാരെ ഒളിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് കുടിലുകള്‍ തോറും റോന്തുചുറ്റി അരിച്ചുപെറുക്കുന്ന സൈന്യത്ത്യന്റെ നിരന്തര പീഡനം. അതിനിടെ, കരള്‍ പറിച്ചെടുത്ത് കയ്യില്‍ പിടിച്ച് ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്ന ജന്മങ്ങള്‍. ഇതാണ് കാശ്മീരികളുടെ ദുരന്തം. ഈ നരകത്തില്‍ നിന്ന് ഒട്ടാശ്വാസം തേടിയാണ് കയ്യില്‍കിട്ടിയത് പെറുക്കിക്കെട്ടി, കുട്ടികളേയും കുടുംബത്തെയും കൂട്ടി കശ്മീരികള്‍ പലനാടുകളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്നത്. പക്ഷെ, എവിടെയും അവരെ വിശ്വാസത്തിലെടുക്കാന്‍ ആര്‍ക്കുമാവുന്നില്ല. കശ്മീരിക്ക് ഭീകരബന്ധമില്ലെന്ന് എങ്ങനെ ഉറപ്പിച്ചു പറയാനാകും?!

അല്‍താഫ് അഹ്‌മദ് നേരത്തെ ഹിസ്ബുല്‍ മുജാഹിദീന്‍ എന്ന തീവ്രവാദ സംഘടനയുടെ കെണിയിലകപ്പെട്ടു പോയ ഒരു യുവാവാണ്. 1996 ലാണ് നിരോധിത സംഘടനയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചതിന്റെ പേരില്‍ കശ്മീര്‍ പോലീസ് അറസ്റ്റു ചെയ്തത്. 1998 ല്‍ കോടതി കുറ്റവിമുക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. തുടര്‍ന്നാണ് തീവ്രവാദ സംഘത്തില്‍ നിന്നും രക്ഷതേടി, സമാധാന ജീവിതം നയിക്കാന്‍ അല്‍താഫ് കേരളത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നത്. തീവ്രവാദ സംഘടനയില്‍ കുടുങ്ങിയാല്‍ പിന്നെ രക്ഷയില്ല. അതില്‍ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നയാളെ കാത്തിരിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും തീവ്രവാദികളുടെ തോക്കിന്‍കുഴലായിരിക്കും; പോലീസിന്റെ തുടരന്വേഷണങ്ങളും. അതുകൊണ്ടാണ് സമാധാന വായുതേടി നാടുവിട്ടോടാന്‍ കാശ്മിര്‍ ചെറുപ്പക്കാര്‍ നിര്‍ബന്ധിതമാകുന്നത്. സമാധാനം നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന കേരളത്തിലെ കുമളിയിലെത്തി പന്ത്രണ്ടു വര്‍ഷത്തോളമായി, കേരളത്തെ സ്വന്തം നാടക്കിയ ഈ കശ്മീരി അതിനിടെ ഒരിക്കല്‍ മാത്രമേ പൂക്കളുടെയും പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെയും നാടായ സ്വന്തം കശ്മീരില്‍ പോയി വന്നുള്ളൂ. വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളെ കാണാന്‍. അല്‍താഫിന്റെ മത്രമല്ല, കുമളിയിലെ 120 ഓളം വരുന്ന കശ്മീരികളുടെ കഥയും ഇതുപോലുള്ള പാലായനങ്ങളുടെ വേവു നിറഞ്ഞതാണ്. സ്വസ്ഥമായി കഴിഞ്ഞുവരികയായിരുന്ന അവരെല്ലാം ഇപ്പോള്‍ ഭയപ്പാടിലാണ്. കാശ്മീരിലെ പഴയ സുഹൃത്തുക്കളോ ബന്ധുക്കളോ തങ്ങളുടെ മൊബൈല്‍ ഫോണിലേക്ക് വിളിക്കരുതേ, ഒരു കത്തയക്കരുതേ എന്നു പ്രാര്‍ഥിച്ചു കഴിയുകയാണവര്‍. ഒരു കശ്മീരിയുടെ സ്വകാര്യ സംഭാഷണം പോലും പിടിച്ചെടുക്കാന്‍ ചാരസംവിധാനങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന അറിവ് അവരെ അസ്വസ്ഥരാക്കിയില്ലെങ്കിലല്ലേ അത്ഭുതമുള്ളൂ.

അല്‍താഫിന്റെ അറസ്റ്റിനു പിന്നിലെ പ്രേരകങ്ങള്‍ എന്താണെന്ന് അറിവായിട്ടില്ല. കശ്മിരികളുടെ കരകൌശല ബിസിനസ്സ് തകര്‍ക്കാനുള്ള ഗൂഢശ്രമമോ, കേരളത്തില്‍ തീവ്രവാദികള്‍ പിടിമുറുക്കുന്നുവെന്ന് സ്ഥാപിക്കാനുള്ള സംഘപരിവാര ശക്തികളുടെ കൊണ്ടുപിടിച്ച പദ്ധതിയോ, മറ്റു വല്ലതുമോ എന്നൊന്നുമിപ്പോള്‍ പറയാറായിട്ടില്ല. വ്യാജരേഖചമച്ചതിന്റെ പേരിലാണ് പോലീസ് അയാളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. എന്നാല്‍ വ്യാജപേരില്‍ മൊബൈല്‍ കണക്ഷന്‍ നല്‍കി അല്‍താഫിനെ കുടുക്കിയത് കുമളിയിലെ ഒരു സിംകാര്‍ഡ് കച്ചവടക്കാരനാണെന്ന് വ്യക്തമായിട്ടുണ്ട്. നിലവില്‍ അല്‍താഫിന് തീവ്രവാദി ബന്ധമുണ്ടെന്നതിന് യാതൊരു തെളിവുമില്ലെന്നും കാശ്മീരില്‍ ഇപ്പോള്‍ ഇയാള്‍ക്കെതിരെ കേസൊന്നും നിലവിലില്ലെന്നും പിടികിട്ടാപുള്ളിയല്ലെന്നും മിലിട്ടറി ഇന്റലിജന്‍സും ‘റോ’യുമടക്കമുള്ള രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗങ്ങള്‍ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

അല്‍താഫ് സംഭവത്തില്‍ വിചിത്രമായ ഒരു ആകസ്മികതകൂടി ഒളിഞ്ഞുകിടപ്പുണ്ട്. ഡോ. ബിജുകുമാര്‍ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘സൈറ’ എന്ന സിനിമയുമായി സംഭവത്തിനുള്ള അത്യപൂര്‍വ സാദൃശ്യമാണത്. സ്വൈര ജീവിതം തേടി കേരളത്തിലെത്തുന്ന കശ്മിരികളുടെ കഥപറയുന്ന മലയാള സിനിമയാണ് ‘സൈറ’. കശ്മീരികളെ പോലീസ് സംശയത്തിന്റെ പേരില്‍ പിടികൂടി ദ്രോഹിക്കുന്നതാണ് കഥയുടെ കേന്ദ്രപ്രമേയം. സൈറയിലെ തീവ്രവാദി കഥാപാത്രത്തിന്റെ പേരും അല്‍താഫ് തന്നെ! മാത്രമല്ല, രൂപവും ഭാവവും ഒരേപോലെ ദൃഢഗാത്രനായ, താടിവെച്ചചെറുപ്പക്കാരന്‍ കാഴ്ചക്കും അല്‍താഫ് തന്നെ! സംവിധായകന് അല്‍താഫിനെ അറിയില്ലത്രെ. അല്ലെങ്കിലും ഏതൊരു കശ്മീരി മുസ്‌‌ലിമിനും അല്‍താഫിന്റെ ഛായ തന്നെയാണല്ലോ!
മുസ്‌ലിം ഭീകരനായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടാന്‍ കശ്മീരിപോലുമാകേണ്ടതില്ലെന്നാണല്ലോ സമീപകാല സംഭവങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന പാഠം. ഇതിനിടെ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ച, ആസ്ത്രേലിയയില്‍ തീവ്രവാദമാരോപിച്ച് പിടിയിലായി പിന്നീട് നിരപരാധിയെന്ന് തെളിഞ്ഞ് മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട ബാംഗ്ലൂര്‍ സ്വദേശിയായ യുവഡോക്ടറും മധുമിത കേസില്‍ അറസ്റ്റുചെയ്യപ്പെട്ട ആലുവ സ്വദേശികളായ ഐ. ടി. എഞ്ചിനീയര്‍മാരായ മുസ്‌ലിം യുവാക്കളുമൊക്കെ താടിയും മുസ്‌ലിം പേരുമുണ്ടെങ്കില്‍, തീവ്രവാദിയാണെന്ന് മുദ്രകുത്താന്‍ പിന്നെ കൂടുതല്‍ അന്വേഷണമാവശ്യമില്ലെന്ന മുന്‍‌വിധിയുടെ ഇരകളായിരുന്നുവല്ലോ. മുന്‍‌വിധിയുടെ ബലത്തില്‍ സംശയിച്ച്, ചോദ്യം ചെയ്യാനായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ഇത്തരം ചെറുപ്പക്കാരെ ‘കുറ്റവാളി’കളാക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്ന അധികാരികളും മാധ്യമങ്ങളും സാക്ഷാല്‍ തീവ്രവാദത്തിന് വിത്തും വളവും ഇടുകയാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് അവരറിയുന്നുണ്ടോ?

****

വേഷഭൂഷാദികളും മതചിഹ്നങ്ങളുമാചരിക്കുന്നതില്‍ മുസ്‌ലിംകളേക്കാള്‍ നിഷ്ഠപുലര്‍ത്തുന്നവരാണ് സിക്കുകാര്‍. നീണ്ട താടിയും തലപ്പാവും പ്രത്യേകരീതിയിലുള്ള വസ്ത്രധാരണവും മാത്രമല്ല, അംഗവാളും അവരുടെ മതപരമായ വേഷത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സാധാരണ സിക്കുകാര്‍ ആയുധമണിയുന്നില്ലെങ്കിലും പുരോഹിതന്മാരുടെ ദേഹത്ത് തൂങ്ങിയ നീണ്ട തോലുറയില്‍ സാക്ഷാല്‍ വാള്‍തന്നെ ഉണ്ടായിരിക്കും. സിക്കുകാര്‍ക്ക് സ്വന്തം രാഷ്ട്രം വേണമെന്ന് വാദിക്കുന്ന, ഖലിസ്ഥാന്‍ വദികളാണ് 1984ല്‍ പ്രധാനമന്ത്രിയയിരുന്ന ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെ വധിച്ചത്. പിന്നീട് സിക്കുവിരുദ്ധ കലാപങ്ങളുണ്ടാക്കുകയും സിക്ക് തീവ്രവാദത്തെ അമര്‍ച്ചചെയ്യുകയുമൊക്കെ ചെയ്തത് ചരിത്രം. എന്നാല്‍, സിക്കുകാരുടെ മതപരമായ, ആചാരപരമായ നിഷ്ഠയില്‍ ഇന്നും മാറ്റമില്ലെന്നല്ല, തീവ്രത കൂടുകയുമാണ്. കമ്യൂണിസ്റ്റു നേതാവായ ഹര്‍കിഷന്‍ സിങ് സുര്‍ജിത്തിനു പോലും തങ്ങളുടെ മതചിഹ്നം അഴിച്ചുമാറ്റാനുള്ള ധൈര്യം സിക്ക് മതം അനുവദിച്ചുകൊടുത്തിട്ടില്ല. അങ്ങനെയൊക്കെയാണെങ്കിലും ‘മതതീവ്രവാദി’ എന്നു കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ ഒരു സാധാരണ ഇന്ത്യക്കാരന്റെ മനസ്സില്‍ ഒരു സിക്കുകാരന്റെ ചിത്രം തെളിയുന്നില്ലല്ലോ!

ദിവസങ്ങള്‍ക്കു മുന്‍പ് അമൃതസറില്‍ ചെന്നപ്പോള്‍, സിക്കുകാരുടെ ‘ക‌അബ’യായ സുവര്‍ണക്ഷേത്രവും സന്ദര്‍ശിക്കാനിടയായി. ക്ഷേത്രത്തില്‍ പ്രവേശിക്കണമെങ്കില്‍ സ്ത്രീകള്‍ മാത്രമല്ല പുരുഷന്മാരും തലമറച്ചിരിക്കണം. മാന്യമായ വസ്ത്രമേ അണിയാവൂ. ചെരിപ്പ് പുറത്തഴിച്ചിട്ട് ജലധാരയില്‍ കാല്‍കഴുകി ശുദ്ധിവരുത്തിയേ അകത്തേക്ക് പ്രവേശമുള്ളൂ. നാലുഭാഗവും ചുറ്റുമതിലുപോലെ മാര്‍ബിളില്‍ തീര്‍ത്ത മനോഹരമായ ക്ഷേത്രം. അതിനു നടുവില്‍ വിശാലമായ തടാകത്തിന്റെ മധ്യത്തില്‍ സ്വര്‍ണത്തിളക്കമുള്ള സുവര്‍ണക്ഷേത്രം. മുസ്‌ലിം ആര്‍കിടെക്ചറിനോട് സാമ്യമുള്ള നിര്‍മാണമാണ് കെട്ടിടങ്ങള്‍ക്കും മിനാരങ്ങള്‍ക്കും. വിശ്വാസികള്‍ പുണ്യജലത്തില്‍ കുളിച്ച് നിര്‍വൃതികൊള്ളുന്നു. പുണ്യതീര്‍ഥം കുടിക്കുന്നു. സാഷ്ടാംഗം പ്രാര്‍ഥിക്കുന്നു. ഭജന ഇരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മതപ്രഭാഷണങ്ങളും വേദപാരായണവും നടക്കുന്നു. സൌജന്യമായ ഊട്ടുമുണ്ട്... വാസ്തുശില്പത്തിനുമാത്രമല്ല ആരാധനാചടങ്ങുകള്‍ക്കും മുസ്‌ലിംകളുമായി സമാനത തോന്നുന്നു. ഖലിസ്ഥാന്‍ തീവ്രവാദികളെ തുരത്തി പുറത്തുചാടിക്കാന്‍ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഭരണകാലത്ത് പട്ടാളം നടത്തിയ ‘ഓപറേഷന്‍ ബ്ലൂ സ്റ്റാറിന്റെ’ ഓര്‍മകള്‍ തികട്ടിവന്നു. സിക്കുകാരന്റെ ഈ പുണ്യനിലങ്ങളിലായിരിക്കണം പട്ടാളത്തിന്റെ ബൂട്ടമര്‍ന്നത്. അതിന്റെ വിലയായിട്ടായിരുന്നുവല്ലേ, ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ജീവന്‍ നല്‍കേണ്ടി വന്നത്.

ഹരിദ്വാര്‍ സാഹെബ് കോമ്പ്ലക്സിലെ സിക്ക് മ്യൂസിയം ചുറ്റിക്കറങ്ങിക്കണ്ടു. സിക്കു യോദ്ധാക്കളുടെ ശൌര്യം സ്ഫുരിക്കുന്ന ചുമര്‍ചിത്രങ്ങള്‍, സായുധഭടന്മാര്‍, ചോരയൊഴുകുന്ന അടര്‍ക്കളം, തോക്കുകള്‍, പീരങ്കികള്‍, വിവിധ തരം കഠാരകള്‍, വാളുകള്‍, ആയുധങ്ങള്‍.... ഞാനോര്‍ത്തു, ലോകത്ത് ഒരു മുസ്‌ലിം പള്ളിയിലും യുദ്ധത്തിന്റെ ഓര്‍മകളുള്ള മ്യൂസിയമുള്ളതായി അറിവില്ല. മുസ്‌ലിംകള്‍ ആയുധങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നില്ല. എന്നിട്ടും മുസ്‌ലിംകള്‍ ഹിംസയുടെ രൌദ്രബിംബങ്ങളുടെ വാര്‍പ്പുമാതൃകകളാണ് എഴുതപ്പെട്ട ചരിത്രത്തിലും സാഹിത്യത്തിലുമെല്ലാം. ഇതൊരു മുസ്‌ലിം പള്ളിയാകാതിരുന്നതിന് ദൈവത്തിനു നന്ദി പറഞ്ഞു! പക്ഷേ, സിക്കുകാര്‍ക്ക് ഹിംസയുടെ, മതതീവ്രതയുടെ പരിവേഷമില്ല, നമ്മുടെ സാമാന്യബോധത്തില്‍. ചരിത്രത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങള്‍!

ഗുരുദ്വാരയ്ക്കു പുറത്തു വെച്ച് പരിചയപ്പെട്ട ഒരു സിക്കു വിശ്വാസിയോട് സംസാരിച്ചു. തികഞ്ഞ മതേതരവാദിയായിരുന്നു അയാള്‍. ‘ഓപ്പറേഷന്‍ ബ്ലൂ സ്റ്റാറില്‍’ ഇന്നും വേദനയുള്ള അയാള്‍ പക്ഷേ, തീവ്രവാദത്തെ നിശിതമായി വിമര്‍ശിക്കുന്നു. അയാളില്‍ അവശേഷിക്കുന്ന ആശങ്ക, സിക്കുതീവ്രവാദം തിരിച്ചുവരുമോ എന്നുള്ളതാണ്. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഘാതകര്‍ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു എന്നാല്‍ 1984ലെ സിക്കുകലാപത്തിന്റെ ഉത്തരവാദികള്‍ ഇനിയും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. നീതിപാലനത്തിന്റെ ഈ ഇരട്ടത്താപ്പ് തീവ്രവാദത്തിന് മണ്ണൊരുക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അയാള്‍ പറഞ്ഞു.

മാസങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് നടന്ന, ദേര സച്ച സൌദ എന്ന സിക്ക് വിഭാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദം അദ്ദേഹം ഓര്‍മിപ്പിച്ചു. സിക്കു ചെറുപ്പക്കാര്‍ തീവ്രവാദത്തിലേക്ക് ആകര്‍ഷിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സിക്ക് തീവ്രവാദ മാസികകള്‍ ചെറുപ്പക്കാര്‍ക്കിടയില്‍ വന്‍ പ്രചാരം നേടുന്നു. ഇയിടെ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ഖത്സ ഫതഹ്നാമ’ എന്ന മാഗസിന്റെ കവര്‍ പേജില്‍ ഇങ്ങനെ മുദ്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. “ഓ ദില്ലിയുടെ കൊലവാതിലുകളേ, ഇന്ദിരയുടെ കറുത്ത പ്രേതമേ, സിക്കുകാര്‍ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.” അമൃതസറിലെ ഹരിമന്ദിര്‍ സാഹിബിലെ സെന്‍‌ട്രല്‍ സിക്ക് മ്യൂസിയത്തില്‍, ശിരോമണി ഗുരുദ്വാര പ്രബന്ധക് കമ്മിറ്റി ബിന്ദ്രന്‍ വാലയുടെ ഫോട്ടോ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത് അടുത്ത കാലത്താണ്. അകാലിദള്‍ വിരുദ്ധരായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചെറുപ്പക്കാര്‍ ചേക്കേറുന്നത് സിക്ക് തീവ്രവാദ സംഘടനയിലേക്കാണ്. ഖത്സ ഫത്‌ഹനാമക്കു പുറമേ സിക്ക് ശഹാദത്ത്, ശംസീറേ ദസ്താന്‍ തുടങ്ങിയ സിക്ക് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും തീവ്രവാദപരമാണെന്ന് അറിയാന്‍ കഴിഞ്ഞു. ആയിരക്കണക്കിനു കോപ്പികളാണത്രെ ഓരോ ലക്കവും ഇവ വിറ്റഴിക്കുന്നത്.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും വികസനത്തിലും കുതിച്ചുയരുന്ന പഞ്ചാബ്, കശ്മീരിന്റെ വഴി തെരഞ്ഞെടുക്കുമോ? ഇല്ല, അങ്ങനെ സംഭവിക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം തീവ്രവാദികളെ അതിജീവിക്കാന്‍ സിക്ക് സമൂഹത്തിനു തന്നെ ശേഷിയുണ്ടെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം. അങ്ങനെ വരട്ടെയെന്ന് പ്രാര്‍ഥിക്കാം.
വീണ്ടും മനസ്സില്‍ തികട്ടുന്നത്, ഉത്തരം കിട്ടാത്തത് ആ താരതമ്യമാണ്. ബിന്ദ്രന്‍ വാലയെപോലെ ഒരു മുസ്‌ലിം തീവ്രവാദിയുടെ ഫോട്ടോ മുസ്‌ലിം കേന്ദ്രത്തില്‍ അനാച്ഛാദം ചെയ്താല്‍ ‘ഖത്സ ഫത്‌ഹ്നാമ’ പോലൊരു പ്രസിദ്ധീകരണം മുസ്‌ലിംകള്‍ക്കിടയില്‍ പ്രചരിപ്പിച്ചാല്‍......?! ഇത്തരം താരതമ്യങ്ങള്‍ക്ക് ഒരു യുക്തിയുമില്ല. കാരണം മുന്‍‌വിധികള്‍ നിലനില്‍കേ യുക്തികള്‍ക്ക് സ്ഥാനമില്ലല്ലോ!

--
കടപ്പാട്:
മുജീബുര്‍‌റഹ്മാന്‍ കിനാലൂര്‍ (kinalur@gmail.com)
‘വര്‍ത്തമാനം’ ദിനപത്രം
2008 ജനുവരി 11
Share:

Friday, January 4, 2008

ബേനസീറും ചേകന്നൂര്‍ മൌലവിയും!


വായനക്കാരുടെ ശ്രദ്ധ തട്ടിയെടുക്കാന്‍ കണ്ടുപിടിച്ചതല്ല മേല്‍ ശീര്‍ഷകം. കിഴക്കിന്റെ പുത്രിയും പാകിസ്താന്റെ മുന്‍ പ്രധാനമന്ത്രിയുമ്മായിരുന്ന ബേനസീര്‍ ഭൂട്ടോ വധിക്കപ്പെടാനിടയായ സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ച ചര്‍ച്ച ചിലരെ കൊണ്ടെത്തിച്ചത് ചേകന്നൂര്‍ മൌലവിയുടെ ശവക്കുഴിയുടെ വക്കത്താണ്. കാലത്തെഴുന്നേറ്റാല്‍ പിറന്നുവീണ മതവിശ്വാസപരിസരത്തെ മലിനമാക്കാന്‍ വഴിയന്വേഷിച്ചുനടക്കുന്ന ചില സൃകാലബുദ്ധിജീവികളുണ്ടല്ലോ നമ്മുടെ ചുറ്റും. സമുദായത്തെയും അവരുടെ വിശ്വാസാചാരങ്ങളെയും പ്രഹരിക്കാന്‍ വടി തേടിത്തേടി അവസാനം സ്വയം ‘വടി’യാവുകയും വടികൊടുത്ത് അടിവാങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന ഇത്തരക്കാര്‍ തുറന്നു കാട്ടപ്പെടേണ്ടത് വര്‍ത്തമാന പരിസ്ഥിതിയില്‍ മതപരമായ ഒരു ആവശ്യമായിത്തീര്‍ന്നിരിക്കുന്നു.

ബേനസീറിന്റെ ദുരന്തപൂര്‍ണമഅയ അന്ത്യത്തില്‍ അകം നൊന്തു ദുഃഖിക്കാത്തവര്‍ കിഴക്കോ പടിഞ്ഞാറോ അവരെ അറിയുന്നവരില്‍ അപൂര്‍വമായിപോലും ഉണ്ടാവാനിടയില്ല. ആ അന്ത്യം അത്യന്തം നിര്‍ഭാഗ്യകരമായിരുന്നു; അങ്ങേയറ്റം അപലപനീയവും അതുകൊണ്ടുതന്നെ ക്രൂരവും. താലിബാനും അല്‍ഖ്വാഇദയും അടക്കം സകലരും അതിനെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. സ്ത്രീകളെ കൊല്ലുക തങ്ങളുടെ സംസ്കാരമല്ലെന്നായിരുന്നു പാക് അതിര്‍ത്തിദേശങ്ങളിലെ ഗോത്രമേധാവിയുടെ പ്രതികരണം. ആ ഗോത്രങ്ങളില്‍ ഇസ്‌ലാമികസംസ്കാരത്തിന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകള്‍ ഇപ്പോഴും സുദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതിന്റെ സജീവമായ തെളിവാണിത്. സ്ത്രീത്വത്തെ ഇസ്‌ലാം പരമാവധി മാനിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അഫ്ഗാന്‍ മലയിടുക്കില്‍, കുടുംബത്തില്‍ നിന്നകന്ന് കഴിഞ്ഞുകൂടിയിരുന്നവരുടെ കൈകളില്‍ ‘യുവോണ്‍ റിഡ്‌ലി’ എന്ന വെള്ളക്കാരി യുവതി അകപ്പെട്ടു മാസങ്ങളോളം അവരോടൊപ്പം കഴിയേണ്ടിവന്നിട്ടും സ്റ്റ്രീത്വം ഒട്ടും അപമാനിക്കപ്പെടാതെ അവര്‍ക്ക് തീര്‍ത്തും സുരക്ഷിതയായി ലണ്ടനിലേക്ക് തിരിച്ചു പറക്കാനായത്. റിഡ്‌ലി ഇസ്‌ലാം ആശ്ലേഷിച്ച് ഇന്നതിന്റെ ശക്തയായ വക്താവുകൂടിയാണ്. അതിനാല്‍ത്തന്നെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള സന്ദര്‍ശകവിസ ഈയിടെ അവര്‍ക്ക് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. ‘തസ്ലീമാ നസ്‌റീന്‍’ എന്ന ബംഗ്ലാദേശ് വനിതയ്ക്ക് ഇന്ത്യയില്‍ സ്ഥിരം പൌരത്വം നല്‍കണമെന്നു വാദിക്കുന്നവര്‍ റിഡ്‌ലിക്ക് 72 മണിക്കൂര്‍ നേരത്തെ ട്രാന്‍സിറ്റ് വിസ നല്‍കാത്ത ധിക്കാരത്തെക്കുറിച്ച് ‘കമാ’ എന്നുരിയാടാത്തത് ശ്രദ്ധേയം.

ഇവിടെ കാളപെറ്റു എന്നു കേള്‍ക്കേണ്ട താമസം ചിലര്‍ കയറെടുക്കുന്നു. കാരണം, പെറ്റതു വെറും കാളയല്ല. മമ്പുറത്തേക്കു നേര്‍ച്ചയാക്കിയ, ഇരു കൊമ്പുകളിലും പച്ചച്ചായം തേച്ച കാളയാണിവിടെ പെറ്റിരിക്കുന്നത്. പാഞ്ഞുകയറാനും കയറിനില്‍ക്കുന്ന നില്‍പ്പില്‍ അഭ്യാസം കാണിക്കാനും ഇസ്‌ലാമിനേക്കാള്‍ അനുയോജ്യമായ മരക്കൊമ്പ് വേറെ ഏതുണ്ട്. തീവ്രവാദവും ഭീകരവാദവും ആരോപിച്ച് അനാവശ്യമായി യഥാര്‍ഥ ഇസ്‌ലാം ‘കുതിരകയറപ്പേടുമ്പോള്‍’ മറുത്തെങ്കിലും പറയാനോ തെറ്റു ചൂണ്ടിക്കാണീക്കാനോ പറ്റാത്ത അവസ്ഥകാരണം അങ്ങിനെ ചെയ്യുന്നവര്‍ ഉടന്‍ മതതീവ്രവാദിയും മതഭീകരവാദിയും ആയി മുദ്രകുത്തപ്പെടുകയും പേപ്പട്ടിയായി എറിഞ്ഞോടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇന്നലെവരെ ഇവര്‍ തസ്‌ലീമാ നസ്‌റീന്‍ എന്ന എല്ലിന്‍ കഷ്ണം ഇരു കരങ്ങളിലും ഒതുക്കിപ്പിടിച്ച് അതിന്മേല്‍ കെട്ടിമറിയുകയായിരുന്നു.തസ്‌ലീമ എന്ന ബംഗ്ലാദേശുകാരിക്ക് പൌരത്വം കൊടുക്കാന്‍ മടിക്കുന്നത് ഇന്ത്യന്‍ മതമൌലികവാദികളെ ഭയന്നാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഇടയ്ക്കിടെ ഇന്ത്യന്‍ മുസ്‌ലിംകളുടെ ഊരയ്ക്ക് രണ്ടു ചവിട്ടുകയാണ് ഇവരുടെ പതിവ്. ഇന്ത്യയിലെ മാഹിയിലും കൊണ്ടോട്ടിയിലും പെറ്റുവളര്‍ന്നു മലയാളത്തില്‍ നിലവിളിക്കുകയും മലയാളത്തില്‍ മത്തിയും മരച്ചീനിയും തിന്നുവളരുകയും ചെയ്ത്, അന്ന് ഇന്ത്യയുടെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്ന കറാച്ചി ഹോട്ടലുകളില്‍ മലയാളത്തില്‍ മൂളിപ്പാട്ട് പാടിക്കോണ്ട് പാത്രംകഴുകി ഉപജീവനം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ഹതഭാഗ്യര്‍ വിഭജനം ഉണ്ടാക്കിയ കിടങ്ങിന്റെ ഫലമായി അപ്പുറത്ത് അകപ്പെട്ടു.ഇവര്‍ വയസ്സായി മരിക്കാന്‍ നേരത്ത് തങ്ങളുടെ ബാപ്പ ഉപ്പാപ്പമാരുടെ കൂടെ പള്ളിക്ക്ക്കാടുകളില്‍ തലചായ്ക്കാന്‍ വരുമ്പോള്‍ അവരെ അധികൃതര്‍ നിര്‍ദയം രാജസ്ഥാന്‍ മരുഭൂമിയില്‍ കൊണ്ടുപോയി തള്ളുന്നു. ഈ ക്രൂരതയെ ചോദ്യം ചെയ്യാന്‍ ചെറുവിരലനക്കാത്തവരാണു തസ്‌ലീമയ്ക്ക് ഫൈവ്സ്റ്റാര്‍ ഹോട്ടല്‍മുറികളില്‍ വിരിപ്പ് വിരിക്കുന്നതും ബാത്ത് ടബ്ബില്‍ ഇളം ചൂടുവെള്ളം ഒരുക്കുന്നതും. പോരാഞ്ഞ് അവര്‍ക്ക് ഇന്ത്യന്‍ പൌരത്വം ആവശ്യപ്പെട്ടു കൊമ്പുകുലുക്കിയും മൂക്കുവിയര്‍പ്പിച്ചും നിരന്തരം ബഹളം വെക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. ബേനസീര്‍ സംഭവത്തോടെ ഇക്കൂട്ടര്‍ തസ്‌ലീമയെ ഇറക്കിവെച്ച് ബേനസീറിന്റെ മൃതദേഹം എടുത്ത് മടിയില്‍ വെച്ചിരിക്കുകയാണ്. തീവ്രവാദവും ഭീകരതയുമാണ് ബേനസീറിന്റെ അറുകൊലയ്ക്ക് പരിസരമൊരുക്കിയത് എന്നു പറഞ്ഞാല്‍ അത് എളുപ്പത്തില്‍ മനസ്സിലാക്കാനാവും. എന്നാല്‍, ചേകന്നൂര്‍ മൌലവിയെ കൊന്ന മതപരമായ അസഹഷ്ണുതയാണ് ബേനസീറിന്റെ അന്ത്യത്തിലവസാനിച്ചത് എന്നു പറഞ്ഞാലോ? മതപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളാണ് മൌലവി ചേകന്നൂരിന്റെ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലിനു പിന്നില്‍ എന്നാണല്ലോ കിട്ടിയേടത്തോളം വിവരം. ഇത്തരത്തിലുള്ള മതപരമായ എന്തു കാരണത്താലാണ് ബേനസീര്‍ വധിക്കപ്പെട്ടത്? അസംബന്ധം പറയാം. പക്ഷേ, അസംബന്ധം അതിരു വിടുമ്പോഴും അതിന്റെ പേര് അസംബന്ധം എന്നുതന്നെയായിരിക്കുമോ?

കുടയില്‍ നിന്നും പുറത്തേക്ക് തലയിട്ടുനോക്കാന്‍ അനുവദിക്കാത്ത ഇസ്‌ലാം, ഒരു വനിത പൊതുജീവിതത്തിന്റെ ഉയരങ്ങള്‍ കീഴടക്കുന്നതിലുള്ള മതപരമായ അസഹിഷ്ണുതയാണ് ബേനസീറിന്റെ വധത്തില്‍ കലാശിച്ചത് എന്നു പറയുമ്പോള്‍ പ്രതിക്കൂട്ടില്‍ ഭീകരതയും തീവ്രതയുമല്ല, സാക്ഷാല്‍ ഇസ്‌ലാം തന്നെയാണ്. സുന്നിയും മുജാഹിദും ജമാ‍‌അത്തും തബ്‌ലീഗും മുഹമ്മദും മുഹ്‌യുദ്ദീനുമെല്ലാം അംഗീകരിക്കുന്ന ഇസ്‌ലാം. ഇപ്രകാരം ഇസ്‌ലാമിനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തി കുറ്റപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ ബന്ധപ്പെട്ടവര്‍ക്ക് പരിസരബോധം പോലും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. പത്തുപതിനേഴുവര്‍ഷം ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതരുടെ മുഖത്തുനിന്നു തന്നെ ഇസ്‌ലാമികാധ്യാപനം നടത്തുകയും ചെയ്ത ഞങ്ങളെ പോലുള്ളവര്‍ വളരെ വളരെ കരുതലോടെയാണ് ഇസ്‌ലാമിനെ കുറിച്ച് വല്ലതും പറയുന്നത്. എന്നാല്‍ ഇവിടെ ചിലര്‍ക്ക് ഇസ്‌ലാമിനെ കുറിച്ച് ആധികാരികമായി പറയാന്‍ വള്ളത്തോളിന്റെയും വൈലോപ്പിള്ളിയുടെയും ഏതാനും വരി കവിതയും അറബിയോ മലയാളമോ അല്ലാത്ത മോയിന്‍‌കുട്ടിവൈദ്യരുടെ അറബിമലയാളത്തിലുള്ള ചില മാപ്പിളപ്പാട്ടുകളും അറിഞ്ഞാല്‍ മതി. ഇതു സഹിക്കാം. എന്നാല്‍, ദൈനദിന രാഷ്ട്രീയകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച ബാലപാഠമെങ്കിലുമുള്ളവര്‍ വിവരക്കേടുകള്‍ മാത്രം വിളമ്പാന്‍ മുതിര്‍ന്നാലോ? ബേനസീര്‍ എന്ന മുസ്‌ലിം വനിത പൊതുജീവിതത്തില്‍ പ്രവേശിച്ച് ഇസ്‌ലാമിക പരിസരത്തെ അശുദ്ധമാക്കുന്നതില്‍ മുല്ലമാര്‍ക്കുള്ള അസഹിഷ്ണുതയാണ് അവരുടെ നിഷ്കാസനത്തില്‍ അവസാനിച്ചതെങ്കില്‍ ഇതേ ബേനസീര്‍ രണ്ടുതവണ പാക്കിസ്താനില്‍ അധികാരത്തിലേറിയപ്പോഴൊന്നും അവര്‍ക്കുനേരെ ഏതെങ്കിലും മുല്ലയോ മൌലവിയോ തോക്കിന്റെ കാഞ്ചി വലിക്കുകയുണ്ടായോ?

ജനറല്‍ അയ്യൂബ്ഖാന്‍ എന്ന പട്ടാളമേധാവിക്കെതിരെ പാകിസ്താനിലെ ജനാധിപത്യസംഘടനകള്‍ ഒന്നടങ്കം നിര്‍ത്തി മത്സരിപ്പിച്ചത്, കണ്ടാല്‍ വെടിവെച്ചുകൊല്ലണമെന്ന് മുല്ലാമാര്‍ പറയുന്ന ഒരു സ്ത്രീയെയായിരുന്നു. അന്നതിനു മുന്നിട്ടിറങ്ങിയവരില്‍ മതമൌലികവാദത്തിന്റെ മസ്തിഷ്കമായി വിരല്‍ചൂണ്ടപ്പെടുന്ന മൌലാ‍നാ മൌദൂദിയും മൌലാനാ ഫസലുറ്ഹ്മാനും മറ്റുപലരും ഉള്‍പ്പെടും. അന്ന് ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ ഫാത്വിമാ ജിന്ന വിജയിച്ചിരുന്നുവെങ്കില്‍ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഒന്നാമത്തെ വനിതാ ഭരണാധികാരി ഫാത്വിമാ ജിന്നയാകുമായിരുന്നു. ഇരിക്കട്ടെ; ഇസ്‌ലാം സ്ത്രീയെ മറക്കുടയില്‍ നിന്നു പുറത്തുകടക്കാന്‍ അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്നാണല്ലോ വാദം. എങ്കില്‍ സ്ത്രീകള്‍ക്ക് ശരീരത്തില്‍ യാതൊരു മറയും ആവശ്യമില്ലെന്ന് വാദിക്കുന്നവരുടെ നാട്ടില്‍ നാളിതുവരെ എത്ര വനിതാ ഭരണാധികാരികളുണ്ടായി? അമേരിക്കയാണല്ലോ മനുഷ്യസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തീന്റെയും പ്രതിമയ്ക്ക് കാവല്‍ നില്‍ക്കുന്നത്. ഇതിനകം എത്ര വനിതാ പ്രസിഡന്റുമാര്‍ അമേരിക്ക ഭരിച്ചു? ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രസവം നടന്ന ബ്രിട്ടണിലെ തൊഴുത്തില്‍ ഇതിനകം മിസിസ് താച്ചര്‍ എന്നൊരു പെണ്ണല്ലാതെ സുദീര്‍ഘമായ കാലഘട്ടത്തില്‍ രണ്ടാമതൊരാളെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനാവുമോ? പ്പാആക്കീശ്ത്താആണീള്‍ രണ്ടുതവണ അതുണ്ടായി. യൂറോപിലെ മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രമായ തുര്‍ക്കിയിലും അതുസംഭവിച്ചു. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ഹ്രസ്വകാലചരിത്രത്തില്‍ വനിതകള്‍ മാറിമാറി ഭരണാധികാരം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ഒന്നുകില്‍ ഖാലിദാസിയ അല്ലെങ്കില്‍ ഹസീനാ വാജിദ്. മാറ്റമില്ലാത്ത മാറ്റം. ബാലരമ വായനക്കാരായ കൊച്ചുകുട്ടികള്‍ക്കറിയാവുന്ന ഈ വക വിവരങ്ങള്‍ പോലുമില്ലാതെ, ഇസ്‌ലാം കുടയില്‍ നിന്നു പുറത്തുനോക്കാന്‍ സ്ത്രീയെ അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്നും അതാണു ബേനസീറിന്റെ കാര്യത്തില്‍ ദുരന്തമായി കലാശിച്ചതെന്നും ചാനലുകളുടെ മുന്നില്‍ വന്നുനിന്ന് വിവരക്കേട് വിളമ്പാന്‍ ചില്ലറ തൊലിസൌഭാഗ്യമൊന്നും പോരാ.


കടപ്പാട്:
തേജസ് ദിനപത്രം
ജനുവരി മൂന്ന് 2008
Share:

Latest News

Categories

2014 AbduRabbu Amen Android Article Aruvikkara Cyclone Gonu Demonetisation Demonetization Education Eid Mubarak facebook gaza Gonu Google Hussain Madavoor IUML KairaliTV Kanthapuram kavitha Kerala Kerala Police KK KSRTC LDF Madhyamam makkalam malayalam Malayali Peringode Mangalam TV mazha mazhathulli MediaOne Meelad Milad Minister MM Akbar Mobile Modi Mujahid Muslim League N D F OsamaBinLadin Peace School Pinarayi Vijayan poem Political Politics QLS rain Ramadan Saudi SDPI sea Shabab Shukkoor Swalahi Sister Jesmi SNC Lavalin Tips & Tricks UAE varthamanam VT Balram അനാചാരം അനുഭവം അബ്ദുല്‍ഹമീദ് അഭിമുഖം അയുക്തീ അരുവിക്കര അവധി ആമേന്‍ ആശംസകള്‍ ഇസ്രാഈല്‍ ഇസ്‌റാഈല്‍ ഈദ് മുബാറക് ഉസാമ എൻ ഡി എഫ് എൽഡി‌എഫ് എസ് ഡി പി ഐ ഏകാന്തത ഐനു നുഹ ഒസാമ ബിൻ ലാദിൻ ഓര്‍മ ഓര്‍മക്കുറിപ്പ് കമല സുരയ്യ കവിത കള്ള ആത്മീയത കാത്തിരിപ്പ് കാന്തപുരം കാരക്കുന്ന് കാര്‍ട്ടൂണ്‍ കിനാലൂര്‍ കെ കെ മുഹമ്മദ് സുല്ലമി കേരള പോലീസ് കൈരളി ഖുര്‍‌ആന്‍ ലേണിംഗ് സ്കൂ‍ള്‍ ഖുര്‍‌ആന്‍ വിജ്ഞാന പരീക്ഷ ഗസ്സ ഗാസ ചതി ചന്ദ്രിക ചാവേര്‍ ചെറിയമുണ്ടം ജമാ‌അത്തെ ഇസ്‌ലാമി ജയ് ഹിന്ദ് ടിവി ടിവി ഡാര്‍വിനിസം തീവ്രവാദം ദാറുല്‍ഇസ്‌ലാം ദാറുല്‍കുഫ്രര്‍ ദാറുല്‍ഹര്‍ബ്‌ ദൈവം നരഹത്യ നാ‍ട്ടിലേക്ക് നോട്ട് അസാധു നോട്ട് നിരോധനം പഠനം പലവക പാഠപുസ്തകം പിണറായി വിജയൻ പുതുമഴ പുസ്തകം പോലീസ് പൌരോഹിത്യം പ്രതികരണം ഫലസ്തീന്‍ ഫലസ്ത്വീന്‍ ഫലസ്ഥീന്‍ ഫെയ്സ്ബുക്ക് ബഷീർ ബിജെപി ബിദ്‌അത്ത് ബേനസീര്‍ ഭീകരാക്രമണം മംഗളം മതം മത്സ്യം മദനി മലയാളി മഴ മാധവിക്കുട്ടി മാധ്യമം മാംസം മീഡിയ വൺ മീലാദ് മുട്ട മുംബൈ മുസ്‌ലിം ലീഗ് മോദി യാത്ര യുക്തിവാദം രമേശ് ചെന്നിത്തല രാഷ്ട്രീയം ലാവ്‌ലിൻ കേസ് ലേഖനം ലോക വൃദ്ധ ദിനം വഖഫ് ബോര്‍ഡ് വർഗീയത വര്‍ത്തമാനം വർത്തമാനം വര്‍ത്തമാനം ആഴ്‌ചപ്പതിപ്പ് വഹീദുദ്ദീന്‍ ഖാന്‍ വായന വാര്‍ത്ത വിമർശം വിസ്ഡം വ്യക്തി ശബാബ് വാരിക ശശീന്ദ്രൻ ശിഹാബ് തങ്ങള്‍ ശുക്കൂർ സ്വലാഹി സാമൂഹികം സി‌എം മഖാം സി‌എം മടവൂർ സി‌എം സെന്റർ സിപി‌ഐ‌എം സിസ്റ്റര്‍ ജെസ്‌മി സൗദി സ്വാതന്ത്ര്യദിനാശംസ ഹുസൈന്‍ മടവൂര്‍ ഹൂറി റമദാന്‍

Ordered List

Definition List